....

با پوزش از وليعهد شوكت مدار و ظهير جانم.

"...سال ها پيش بود، از نصرت آباد كه رد شدي، همش ديگه صافه، صافِ صاف. از ماشين كه پياده بشي فقط و فقط زوزه ي باد رو مي شنوي و شايدهم حركت بوته اي جدا شده از ريشه ي نداشته؛ رو ببيني. تل هاي شن و ماسه، هي جابجا مي شن. نمي توني نشوني بزاري. باد ديشبي جابجاشون كرده. ديروز سمت چپ جاده بودن، امروز كمي دورتر سمت راستت هستن. تنها چيز هاي آزاد و رهان، كه تو اين سكوت كوير براي خودشون قدرتي دارن. فقط خدا نكنه كه بخواهن بلند شن، ديگه اونوقته كه خدا بدادت برسه؛ چشم هم چشم رو نمي بينه. فقط بايد باشي و ببيني كه چي ميگم. بعد ازچند دقيقه، هيچ چي ديگه جاي خودش نيست. تمام نشونه هات هم جابجا مي شن.

فقط شش، هفت فرسخي شهره كه از دور مي بينيش، ميگن از زمان نادره. محلي ها بهش ميگن ميل نادر. ميگن ميخواسته نشون بده كه با چقد سپاه مي خواد بره هند آدم بكشه. ميگن يه روزه ساخته اش، ولي باور نكن. مثل تپه نادرهه. اما هنوز استوار بود. اما الان، نمي دونم. آخه يكي نيست بره از اون خبر بياره؟ از قديم هم تك و تنها بود. فقط نشوني بود تا مسافرهاي خسته بفهمن كه آبادي نزديكه. هر وقت كه از يه فرسخي مي ديدمش كلي ذوق ميكردم، مي گفتم: " ممد، رسيديم بم. يه نيش ترمز بزن تا دو سه كيلو از اون بمي هاش بگيرم."

كلي باغ بود. بزرگترين اش ، فكر كنم مال آستانه بود. چي ساخته بودن وسط كوير، به بهشت شداد مي گفت زكي. البته اون تنها نبود. كلي باغ قشنگ. شهر معركه بود. ساختمون هاي گلي، توي ساختمون بايد مي بودي تا ببيني معماري ايروني چه طور خنكت مي كنه تو اون اوجِ تف گرما.

اما از شبهاش نگو، كانهو زمهرير. شب كه بيرون مي خوابيدي، فكر مي كردي الانه كه اگه دستت رو دراز كني، خوشه پروين رو مي چيني. تا ديگه پروين زياد با خوشه هاش پز نده. البته خودمونيم، بعضي وقتها آدم مي موند كه شب ماهان قشنگتره يا بم.

ارگ كه جاي خودش رو داشت.

از بم كه به سمت ايرانشهر مي رفتي زمين يه جوراي چرب مي شد. مي گفتن از اين گسله، رگه هاي نفت و حوزه ي نفتي بلوچستان، شروع ميشه و باز كلي داستان به يادت مي اومد. اينكه مي گفتن چرا از اينجا گرفته تا بلوچستانِ پاكستان و بخش جنوب غربي افغانستان همه مردم فقيرن و بيسواد. آخه از ما بهترون نمي خواهن تا مردم بفهمن، ثروتشون از ثروت عربهام بيشتره، خيلي چيز ها مي ديدي، وقتي كه از كنار روستاهايي رد ميشدي كه اون رودخونه هه آب بهشون ميرسوند. چي بود اسمش، بمشير، نرماشير، بمپور، چي؟ تو يادت نمي آد؟

آي نمي دونم بچه هاشو ديده بودي. سر چهار راه مي پريدن رو ركاب. يه جورايي با هم مسابقه داشتن تا ببينن كي بيشتر مي تونه پرتغال بفروشه. مسابقه شون مثل مسابقه اميرو نبود كه مي دويد تا يخ رو از رو بشكه برداره. مسابقه شون براي نون بود. مي خواستن نون خونه رو درآرن. اين بچه ها هميشه ي خدا براي نون درآوردن با هم مسابقه مي دن. مث اون بچه هه تواون ده نايين. همچي سخت دوچرخه شو پا ميزد، تا اون نقشه قالي رو به آبجيش برسونه كه ميگفتي نكنه تو المپيك شركت كرده. اونم المپيك براي يه لقمه نون.

جالب بود، هر جا ميرسي دوست داري با بچه ها شون سر به سر بزاري. اونهام تو فروش پرتغالهاشون از هرچي كاسبكار و تاجره ، جدي تر بودن. با اون لهجه شون مي خواستن شيرت كنن كه بخري، هي تو چونه بزن و هي اونها بگن كه نه خريدار نيستي. آخر سر هم كه مي خريدي، هر دو طرف خوشحال. چه پرتغال هاي شيريني.
مثه صاحباش. هوس ميكردي تو ماشين داد بزني: " بميه، پرتغال بم دارم...."

آخ اما الان كجان. چند سال ميگذره؟
سال چن بود. شصت و شش، نه شصت و هفت فكر كنم. بعد از اون ديگه نشد كه برم بم و دهبكري و جيرفت.

آه، ...

اون وقت ها بم زياد شلوغ نبود اما حالا؟ از كجا ها كه آدم نيومده؟ چي نشون مي ده ؟ صحراي محشره.
باز ياد همون طوفان شني مي افتي كه توش گير كرده بودي. اصلن اين آدم ها برزخ رو خوب مي شناسن اما اين دفعه ديگه دوزخ بود.

فقط چند تا نخل با تير هاي چراغ برقه كه مونده. انگاري سالهاي سال بوده كه تو اين تيرها برق نبوده؟ راستي
شبها رو چكار مي كنن. شبها كه بيرون مي خوابيدي، حتي تو چله تابستون اگه بالا انداز نداشتي مي چاييدي. اينكه ديگه چله بزرگه است.

نفهميدي ، چه طور شد اونشب؟ يعني همون گسله بهمشون ريخت؟ هه، مگه پرتغال فروشها مي خواستن نفت فروش شن، كه گسله كله پاشون كرده؟ اون بدبخت ها كه روحشونم خبر نداشت؟ اين هارم بعد ها اون آقا با سواده تعريف مي كرد. تاز يه چند وقتي بود كه ياد گرفته بودن پرتغالهاشون رو چه طور بهتر بفروشن. اونهم به اونايي كه مي اومدن ارگ رو ببينن. همين تازگي ها بود كه بقيه هم بم رو به خرما و پرتغالش و ارگش شناخته بودن.

نمي دونم اين آخريا اون بچه ها هنوزم پرتغال مي فروختن يا نه مثلن تور گايد شده بودن؟ اما هر چي بود شيرين بودن. مگه ميشه از اون خاك غير پرتغال شيرين چيز ديگه اي هم به عمل بياد.

راستي اون عكس رو ديدي كه چطور اون بچه ها بيسكويتشون رو با هم مي خوردن، وقتي كه كنار اون تل خاك آروم نشسته بودن. هنوزهم شيرين اند. مث همون پرتغال ها.

من كه نبودم، خيلي بعدتر ها رفتم طبس. پليكانه جديد بود. از خونه هاي خشت و گلي هم دو تايي مونده بود. باغ رضوان هنوز هم قشنگ بود. يعني فكر مي كني كي ميشه بازم بريم بم و بچه ها بپرن رو ركاب بگن پرتغال دارم. ارگ كه كلي خراب شده، اما ميگي هنوز ميل نادر سر جاشه كه وقتي رفتيم، بفهميم شهر كجاست؟

هر چند پهلوون زنده اش خوشه، اما اين آدمهايي كه من مي شناسم از پهلوون زنده ام، زنده ترن. ميگي نه نگا كن.

راستي پاشو ، تا من آب و روغن ماشينو نگا مي كنم، توهم جمع كن يه سر بريم. وقتشه تا پرتغال نشا كنيم..... "

سيد الملكوت...

اندر باب آنكه انسان غرغرو است در هنگام شادي و ... (به سبك وسياق ظهير جان)

خدمت عزيزان معروض مي دارد، ديروز بسيار تلفون به حجره مي گرديد و همه احباب غير عرض ملكوتي؛ اما ملكوتي نشان خواهان دانستن بودند كه چه كنند بهتر است.
تلفون هاي مختلف از طوس عزيز گرفته تا حاشيه سن و زير پاي عمارت ايفليه، از ليزبون تا ديگر كرانه بحر عمان و تنگه فرمز، از هيوستون تا سيرجان و طهران. آدمي در شگفت است كه وهه كه چه عزيز مردماني هستند اين ابناي غرغروي بشر. حتي زيباتر آنجايي است كه تمامي طلاب مدرسه صناعت و عمارت كرمان و يا طلاب مدرسه طب و حواشي؛ كه مدام گريز پا بوده و بنا به قول دوستان و مشاهدات عيني حقير، از كرمان گريزان و در طهران مستقر بوده اند، نيز در حال ياري دادن هستند.

اما از ديگر سو، ديشب كه خبر دادن ايرج خان بسطام الممالك به همراه خاندان و نزديكان روي از نقاب خاك در واقعه بم در كشيده است، محزون شدم. هرچند كه از نزديك از ديدارشان مستفيد نشده بودم. اما ...

مخلص كلام، اين چند كلام را خواستم تا از خوبي اين خاكيان دوپا بنويسم كه هنر نيست گريستن در هنگامه حركت اصحاب عزراييل، كه اين مردمان خود ماتم اند و بايد كه اميدشان داد تا آماده شوند براي زيستن دو باره و اين همه ميسر نيست مگر با لبخندي از سر مهر هم ذات بودن.

هنوز هم مي گوييم كه باغات بم خراب شده، از پرتغال بمي فراموش نگردد كه بس شيرين هستند.

زياده عرضي نيست.

سيدالملكوت عريضه نويس

بعد التحرير:
دوش خواستيم تا تصوير تهيه شده از بم و پرتغال هاي بمي را به نوشته الصاق كنيم كه صد افسوس ميسر نشد و ازيرا براي دوستان جدايگانه بطريق الكترونيكيه به پست نمي دانم چي چي داديم.

در احوالات پرتغال بمي....

از باب كسب خبر به دور از چشم ظهير جانمان سري به فتو گرافخانه زديم تا شايد گراور جديدي از بم حاصل آيد كه از اين باب خبر شديم كه هنوز زندگي در شهر ادامه دارد و به كوري چشم حسودان و معاندان ادامه خواهد داشت كه در ذيل گراور را قرار داديم. تنها مي ماند اينكه شعر سعدي عليه الرحمه را به نواي خوش با هم بخوانيم كه:
بني آدم اعضاي يك پيكرند
كه در آفرينش ز يك گوهرند

چو عضوي بدرد آورد روزگار
دگر عضو ها را نماند قرار

به همين سياق، عرضي بود خدمت خاقان، حاليا كه تمامي روساي ممالك شرقيه و غربيه از باب اين حادثه عظما پيام به دوستان و هم پيالگانشان گسيل مي دارند، بد نخواهد بود كه احباب و ابرار و ياران ملك ملكوت به اقدامي از براي كودكان بمي كه همانند پرتغال بمي شيرين مي باشند؛ دست زند. در اين باب بد نيست تا وليعهد جانمان چارهاي پيش رو نمايان سازد.

سيدالملكوت درفكر پرتغال

آي آدم ها ....

امروز تا سر از بالش برداشتم، شنيدم خبري را، به دلايلي سريعا با بلاد كرمان تماس گرفتم تا كه به عمقي از فاجعه پي ببرم و بنا به دلايلي به جزييات بيشتري دست يابم تا بهتر بتوانم به خداوندگار و ديگران كه از پگاه در كسب اطلاعات بودند ياري برسانم.

از همان دم صبح گفتند كه خون مي خواهيم، خون بشر دو پا ناياب شده بود كه صد البته ديگر ابنا بشر در صف اهداي آن بودند. بم را راهي نبود كه خطوط تلگرافيه و بريديه نيز قطع بودند. تنها به مدد دوستي كه در جريديه خبر تلفزيون منطقه دست در اخبار داشت با آنجا در تماس بودم و آخرين وقايع التفاقيه را مي شنيدم. از همان پرده چند در چند اينچ هم به خرابه هاي ارگ بم خيره بودم.

به دلايلي گذري افتاد به عمارت سلطان بانو، ايشان را محزون و بي خبر از جمعي از طلاب مدرسه اركيتكيه و هنرهاي بري و بحري يافتم كه در ديدار مجدد، خبر از سلامت شان دادند. نيز از طرفي عزيزي از كوهپايه و باغات كرج در التماس بود تا مگر خبري از بم بگيرد از براي جمعي از دوستانش كه به بازديد ارگ بم از بد حادثه رفته بودند و وحيدي از تبار توحيديان در پي راز سلامتشان؛ اماهنوز از ايشان بي خبرم.

اما ارگ بم به كل ويران شده، كه دست طبيعت نشان از قدرت بي حد و شمارش در تقابل با انسان را به طرفه العيني به نمايش گذارد.

اما از ديگر سو اين مردم عجب صفايي دارند، وقتي كه صف شان را به خاطر نياز به خون و اهداي به خون مي بيني.

و دست مريزاد به دوستاني كه نه ايراني هستند و نه به ايران آمده اند اما تلفون پشت تلفون ما را مرهون لطف شان مي كنند. (اينها را از باب خاقان نوشتم تا شمه اي بياد آورند سال سيل را...)

سيد الملكوت در ....

در باب آن‌که آدم فارسی بلد نباشد، عليه سلطان بانو عارض هم بشود و دفاع از سلطان بانو

ما که ظهيرالملکوت باشيم، ديگر به عريضه‌های اين سيد اسطرلابی جواب نمی‌دهيم. تا حال فکر می‌کرديم، ضعف زبان دارد. می‌بينيم بر سلطان بانو زبان می‌گشايد و می‌گويد سلطاه بانو هم سلطان بانوهای قديم. تاريخ گواه است که در هيچ ازمنه و امکنه سلطان بانو از اين دست که ما داريم از مادر زاده نشده است. مگر قبله عالم ما نظير و شبه و مثلی دارد که سلطان بانويمان داشته باشد؟
اين سيد اسطرلابی از ابتدا سوء ظن ما را برانگيخت و الان هم برمی‌انگيزد که نکند نفوذی خانان ترکمان در ممالک محروسه باشد.ملک الشعرای ملکوت فرمود:
از تبار ترکمانان آمدی
بر هوای تکه‌ای نان آمدی
رو که جايت در کنار شاه نيست
شاه بيدار است و خوابان آمدی!
(چه کنيم؟ همين است ديگر! ملک الشعرا از کجا بياوريم؟ خوب و بد بايد باهاش بسازيم)

رجای واثق داريم ولی‌عهد جانمان حالش را بگيرند.

سلطان بانو هم سلطان بانوهاي قديم

دوش پس از فراغت از هم صحبتي با خاقان و سلطان بانودر گپ خانه ي ديواني و پس از مكاشفاتي كه شب پيش از آن در باب ايام يلدايه داشتم. در خواب بودم كه ناگاه در روياي صادقه ديدم كه سلطان بانو سر در جيب تفكر فرو برده وسر انگشت حيرت گزيده و در تامل است تا براي ارك جديدي كه به دستور خاقان قرار است بنا گردد، نقشه اي فراخور ابتياع نمايند.
في الحال فرمودند: " يا سيد، چه نشسته اي به تماشا كه حال نه در سينماتوگرافخانه هستي و نه زبانم لال در امكنه فسق و فجوري كه اين ظهيرك و ديگران بدان ره مي برند. پس بيا و كمكي بنما و از اجدات همتي خواه تا كه در ارك جديدي كه در راه است، تو هم سهمي داشته باشي."
در ادامه نيز چنين فرمودندكه به پاس تمامي زحماتت از خاقان خواهيم خواست تا يك صد اشرفي از ليره هاي استرلينگ طلايِ خزانه ي ديواني صله دهندت و پيش ما هم جزو مدعوين خاصه خواهي بود، در بزمي كه قرار است تا در طبقه فوقاني برج السپيديه در شراع پاسدارانيه و ايضا در كوهپايه دركه يا ييلاقاتمان در شميرانات بر پاي داريم. صد البته به اشارت قولكي هم از باب آيات رحمت و شفقت و چه و چها دادند.

مخلص كلام، حقير به پاس تمامي نعماتي كه قرار بود تا نازل گردد، في المجلس نكاتي چند را بر سلطان بانو خوانده، نخوانده بوديم كه ناگاه از عالم حقيقت ندايي آمد كه اي بيچاره، برخيز و فكر همان نان سنگك شبانه ات باش كه سلطان بانو هم همان سلطان بانوهاي قديم كه اقل كم از خودشان درم و ديناري داشتند.

پس اين حقير پي درس و فحص خود را گرفت كه بزرگان گفته اند شايسته نيست دلبستنِ به اقوال بزرگان خصوصا در هنگام قيلوله و بايسته است تا بزرگان خود در كار گِل خويش باشند. شعر:

برو اي گداي مسكين از ناچاري در خانه خاقان را بزن
كه نگين پادشاهي ندهد از كرم سلطان بانو

( به سبك وسياقِ شعر هاي ظهير جانمان)

سيدالملكوت سنمارسابق قبل از اتمام كار عمارت

در باب آن‌که پرتو نيکان نگيرد هر که بنيادش بد است و دفاع از ذوات جليله ملکوتيه و مخصوصاً عباس ميرزای ولی‌عهد انارلله برهانه

سيد اسطرلابی آن پايين ملطفه‌ای انداخته، مملو از خطاهای املايی و انشايی. گفته ‌بوديم اين سيد نمی‌تواند انموذج درس بدهد بايد برود همان شرح امثله و صرف مير بخواند. بدتر از همه به سلطان بانو هم قول جعل نسبت می‌دهد.
زياده خلاف جسارت است
ظهير قلب‌شناس

از باب سيور سات ايام كريسمسيه و چه وچها

چندي پيش، پس از سفر به عتبات عاليات و ديدارو چه و چها؛ به آستانه اشرفيه يِ عليه سلطان بانو به جهت عرض ادب وارادت وآستان بوسي و ايضا به وجه مرحمتي از جانب خاتون و احوالپرسي از نازنين آيات الهي به باغ ساغروانيه رفته، كه ناگاه ديديم كه عليا مخدره ي بارگاه ملكوتي سياهه ي روياهاي حقير را در دستان مبارك گرقته، همين كه چشم شان به حقير افتاد فرمودند: " حقا كه عامي و امي هستي، ما را بگو كه بر تو آيات الهي مي خوانيم و باز تو خر خودت را مي راني، اصلا خودت شدي خركچي؛ چقدر گفتيم كه از باب اشاره هم كه شده به اين ظهيرك بگو تا كمتر پشت سر اهل ملك ملكوت كمتر لغز بخواند. تا كي بايد هي از جعالخانه خود گراوري آورده وبا انگي به اين و آن بچسباند. حيف از نازنين آيات مان براي تويِ لا كتاب."

از سر ادب آستان ناسيه پرور را بوسيده عرض شد كه بانو خود بيشتر از حقير قدرت دارند، كه به اشارت ايشان خاقان خاك ملكي را به توبره مي كشند.

كه باز ايشان فرمودند كه گويا امير ملك الملكوت دلمشغول درس و بحث مي باشند و وقت پرداختن به امور ريز اين چنيني ندارند. كه حقير خدمتشان معروض داشت كه اين همه اسباب بحثي كه خاقان به سرعت فراهم كرده اند از باب اين است تا هر چه سريعتر فراقت حاصل آيد و تعطيلات زمستاني و كريسمسيه را با سلطان بانو در عمارت ماهانيه و درگاه نعمت الهيه بگزرانند.

الغرض، قرار شد تابه امر سلطان بانو اين اشارت اينجا بفرستيم تا ظهير كمتر به اباطيل در باب اهل ملك بپردازد ودر عوض از باب تمشيت ذات سلطان و سلطان بانو بدهد تا سراي چهارفصل عمارت كرمانيه را آب و جارو كرده و شكارگاه راور و يا باغات بم را قرق نمايند تا سيورسات مهيا باشد.

از باب يادآوري به ظهير توصيه مي شود تا دو سه دانه ذغالِ چوب كنار را آماده داشته باشد و محض احتياط بدهد تا استكان و قوري كمر باريك نقشه مظفري را طيار كرده و مجمعه و آفتابه، لگن را مهيا و سماور نيكلا را مجددا آب ورشو داده، گچ گيري كنند كه مبادا در هنگام تفرج كسوراتي بوجود آيد.

سيد الملكوت در فكر سيور سات ايام كريسمسيه

حکایت در باب تربیت و احوال پادشاهان و حمام ایشان و دفاع از عباس میرزای ولی عهد انارالله برهانه

ما که ظهیر الملکوت باشیم چقدر سعادتمندیم که چند روزی از دغدغه سلسله های جلیله نازک فارغیم. ماشاء الله عباس میرزای ولی عهد دووار خود را خوب صورت داده و تکمیل کرده. مشق ها را خط زدیم. ولی عهد کتاب های فرانسه اش را جلد همایونی کرده و همه دفترهایش را خط کشی نموده است. مادام ژولین سادات خیالشان راحت باشد که ظهیرالملکوت اوضاع را به نظام آورده و همه چیز را تحت نظارت دارد. قبله عالم هم که الحمد لله و منه در کمال عز و شکوه اند. مصرع:
قبله تویی، کعبه تویی، ما همه هیچ کاره ایم
مصرع آوردیم یاد ملک الشعرا افتادیم. در ولایات پروس هم ما را ول نمی نماید. دیشب حینی که داشتیم نوول می خواندیم و رعیت در کمال اشتیاق در باغ ولی عهد گرد آمده بودند و با دهان باز چشم به دهان ما دوخته بودند ملک الشعرا اتصال برقی کرد و الحاح نمود که شعرش را ثبت نماییم. قصیده:
ای نازکی که در همه عالم شکایت است
از دست تو به همه عالم حکایت است.
کلامش بریدم که ملک الشعرا جان! امشب را بی خیال شو که باده از اندازه بیشتر نوشیده‌ای و آبروی نازک را به اندازه نبرده‌ای! شبی دیگر اتصال برقی کن و رعیت عوام را به حال ایشان واگذار. گفت چشم قربان شما و گوشی اتصال برقی را ناگهان مقطوع نمود. بی خودی یاد مرض نازک افتادیم.
پیک آمد که قدیسه الملکوت از اسفار الفیه سیاح به تنگ آمده و باز عارض شده به دیوان رسائل. خیالشان مجموع باشد که در حضور ما سیاح زهره حمام رفتن ندارد و زیر چشم ما دست از پا خطا نمی کند. الیوم ترن را استعمال می نماییم و به ممالک محروسه حرسه الله عن الحوادث رجوع می کنیم.
ظهیر الملکوت نوولیست

مسيو ظهيرالملكوت دستي به قلم دارند و نوول هاي خوبي مي نويسند

ساماژسته به سلامت
در باغ شاتوي همايوني به تنهايي قدم مي زنيم. مسيو ظهيرالملكوت روانه ي ديار پروس گشته اند و مي خواهند درحضور مسيو وليعهد يكي از قصه هايشان را بخوانند. مسيو قبله ي عالم حتما مي دانند كه مسيو ظهيرالملكوت دستي به قلم دارند و نوول هاي خوبي مي نويسند. ايشان گاهي دست نوشته هايشان را براي ما مي خوانند. در همين آلاچيق باغ مي نشينيم و درمورد قصه هايشان ديسکوته مي كنيم، ايشان هم چه خوب به نظرات ما گوش مي دهند، آخرمسيو بسيار دقيق مي باشند، ‌كتاب هم بسيار خوانده اند و ما ساعت ها در مورد ادبيات و كتاب هاي تازه اي كه خوانده ايم با ايشان صحبت مي كنيم. به خودشان هم گفته ايم كه چه قدرخوشحاليم كه در اين شاتو حضور دارند تا ما كسي را داشته باشيم كه با او درباره ي آرت و ليتراتور سخن بگوييم. مي دانيم اگر دلمشغولي ديوان نبود و مسيو مي توانستند بيشتر بنويسند و بيشتر در محافل ادبي شركت نمايند نويسنده ي مشهوري مي شدند مانند الکساندر دومای پسر. نمي دانيد چه قدر هم دلمان مي خواست كه الان در ديار پروس بوديم و درحضور مسيو وليعهد در كنار آرتيست هاي پروس و علاقمندان بارگاه مي نشستيم و به نوول خواني مسيو ظهيرالملكوت گوش فرا مي داديم. از نازک الملکوت هم خوشبختانه خبری نيست.
مادام ژولين سادات

مساعدت بشری به نازک ... و طلب مدد از ناظم الاطبا و اين دفعه موضوع به ولی‌عهد ربطی ندارد

ما که ظهيرالملکوت باشيم، حقيقتاً داشتيم می‌رفتيم که ناگهان رسول خاص ما آمد که نازک الملکوت سخت بيمار است و چون مارگزيده به خود پيچان است و مثل ببر زخمی نالان است و دور خودش همين جوری چرخان است. گفتيم چه شده و او را چه افتاده است؟ گفت ندانم و هيچ کس ديگر نيز نداند که هر کس از وی استفسار کند، فقط فرياد می‌کشد و جواب صواب نمی‌دهد. گويا مرض مرموزی است. گفتم زبان گاز بگيريد که هر مرض مرموز يا مزمنی که اصحاب ملکوت و درباريان گيرند هم آوازه ما بر باد دهد و هم حساب ديوان بر آب اندازد.
عکاس‌باشی چون عکسی از مرض نازک نداشت، تصوير يکی از امهات اولاد بالقوه ذکور ترکستانی نازک را اصرار کرد که گراور کنيم که عجالتاً از باب رفع شبهه می‌کنيم.

ظهيرالملکوت نزديک درزدن

يره گه دمت گرم !

در اين آواره گي بي اول و آخر ، در اين در بدري هميشگي و اين سياحت تمام نشدني ، باز هم قبله عالم نشانه اي ديگر از فره همايوني خود را بر اين حقير آشکار کرد .
نواي آواز من ، هر چند که به سختي از گلويم بيرون مي آيد ، اما دار و ندار همين است . پيشاپيش از وليعهد سبيل نشان هم معذرت مي خواهم که کلاس آواز نرفته ام ...
سياح در آستانه سفري ديگر ( اين بار هم رکاب ظهير ) و آواره يرگه اي چشم روشن

طومار انجمن صنفی اولاد ذکور نازک الملکوت (شعبه چين) به ديوان رسائل

همين الساعه که پا در رکاب مرکب به همراه سياح الملکوت بوديم تا اسب را به سوی ولايات پروس برانيم، جمعی از اولاد ذکور نازک در چين سر راه‌مان سبز شدند. طوماری داشتند در شکايت از بدی وضع آب و هوا و نيز بدرفتاری نازک با امهات محترمه و اين که نازک اشتهای غذا فراوان دارد و چنان می‌خورد که در معده جای نفس نماند و بر سفره روزی کس. مواجب می‌خواستند. قبله عالم خودشان در اين موارد اقدام کنند که مسأله فوری و فوتی به نظر می‌رسد. عکاس‌باشی ورپريده هم کنار دست ما نشسته، فرت و فرت عکس می‌انداخت. تصوير اين اطفال را هم انداخته که فی المجلس گراور می‌کنيم.

ضمناً قبله عالم! با اين کارهايي که نازک می‌کند حدود و ثغور ممالک محروسه دارد پروبلم می‌شود و امر بر ما يا بر نازک يا حتا بر شما دارد مشتبه می‌شود. يک فکری هم برای آيندگان بکنيد که در فهم جغرافيای مسائل درنمانند.
ظهير واقعاً مسافر و ديگر طومار قبول نکن

در باب آن‌که اگر عنوان رسالت دراز آورديم در آن حکمتی باشد مکنون که جز ذوی الالباب و سلطان‌بانو آن را درنيابند و دفاع از ولی‌عهد

ما که ظهيرالملکوت باشيم، تازه از شغل ديوان رسائل فارغ شديم. تفحصی کرديم در احوال و اوضاع، ديديم که مادام ژولين سادات سخت انديشناک اند و از خوف خاطيان مثل مادر بر بچه می لرزند. به استعجال، نعلين پا کرديم و خدمت مادام رسيديم. به لفظ فصيح فرانسه گفتند ما به شما بوزئن داريم، که يعنی کجا بوديد که ما از هر وقت ديگر بيشتر به شما محتاجيم که شما رکن رکين ملکوت باشيد و ستون استوار ملک و عماد دين و نوح توفان و موسای مصر و عيسای هر رنجور. گفتيم چه افتاده است مادام را که خويش در بن چاهی زبون و ضعيف می‌يابند؟ گفتند نازک مِشان است، به فارسی يعنی زحمت نازک اندک نشده که هيچ، فزونی هم گرفته است. سر شرم پايين افکندم و دست خشم گزيدم. مادام با صراحت لهجه پاريسی گفتند هيستوار ديروز را خبر داريد؟ يعنی چنان حال ما به‌سان زلف خوبرويان پريشان شده که طاقت پيداشدن در منظر عام و حتا دماغ گشتن در باغ نداريم. ديروز که باغ دلگشای سلطنتی قدم می‌زديم، ناگهان نازک مثل جن از زير درختی بيرون پريد و به صوتی نکير آواز سر داد. بيت:
نمک در نمکدان شوری ندارد
دل من طاقت دوری ندارد
هرچه به زبان فرانسه پاسخش گفتم، آن پردل پر روی به زبان انگريزی مردم کوهستان اسکاتلند می‌ناليد. دامن برچيدم و دلش را زير همان درخت بر خاک افکندم و شتابان سوی غرفه خويش شدم. سولوسينونی پيدا کنيد، يعنی حال از بس که خاطر پراکنده داريم، برای رسيدگی به تکاليف عباس ميرزای ولی عهد انارالله برهانه دست و دل‌مان سرد است. چه کنيم؟
گفتم شر (عزيز) مادام! چاره ای خواهم انديشيد و راهی خواهم جست که هر گرهی را گشايشی باشد و هر ناهمواری را راهی. گفتند طريقت چيست؟ گفتيم ما همين الان مرکب ديوان را زين می کنيم و شخصا به ديار پروس می رويم تا از نزديک مراقب تحصيلات عاليه ولی عهد باشيم. گفتند موجب کمال امتنان است. اما با اين نازکی که کارش باريک شده چه می کنيد؟ در عجب مانديم. بعد از اندکی تأمل ظهيرانه گفتيم با قبله عالم شوری خواهيم کرد تا نازک از اين درازدستی عاشقانه پا پس بکشد و از ترکستان و چين و ماچين و کپنهاک و کشمير اين سوتر نيايد که ذله شديم به خدا. شنيده ايم که اولاد ذکور نازک در اقصا نقاط عالم امکان در صددند تا انجمن صنفی اولاد ذکور و زوجات زنجيره ای نازک به راه بياندازند که صد البته برای امنيت ملی ممالک محروسه ضرر، بلکه زيان دارد. تا قبله عالم که در اين امور تجربت وافر و حظ کامل دارند، چه تدبير در پيش گيرند.
ظهير الملکوت مسافر

ما مي خواهيم آرامش داشته باشيم تا بتوانيم به دووآر مسيو وليعهد رسيدگي كنيم

ساماژسته به سلامت
اندروني را چه مي شود نمي دانيم؟ شب گذشته از تراس اتاق مان باغ دلگشاي شاتوي همايوني ر اتماشا مي كرديم. ازسرماي هوا كمي كاسته شده بود و ما همچنان كه هواي تازه تنفس مي كرديم، ‌سياهي اي پشت درختان باغ ديديم كه توجه مان را جلب نمود، سياهي پس و پيش مي رفت و مشكوك به نظرمان آمد. ما هم از همان نقطه كه ايستاده بوديم شروع به خبركردن نگهبان ها نموديم. از فريادهاي ما سياهي نيز از پشت درختان درآمد و ما خود در نور ماه ديديم كه مسيو نازك الملكوت به همراه دختر بارسلونيايي در حال گريختن مي باشند. از فرياد هاي ما مسيو وليعهد نيز از خواب پريده بودند و نگران حال ما شده بودند. از ايشان خواستيم كه به امور خويش مشغول باشند. مسيو هم بن نويي گفتند و به خلوت بازگشتند.
اما مسيو قبله ي عالم بدانند كه ما از جانب مسيو نازك الملكوت نگران هستيم. هر روز پيغام مي فرستند كه مي خواهند فرانسه ياد بگيرند، مرتب از زبان فارسي ما تعريف مي كنند و خبال مي كنند نمي دانيم كه به ما سوء نظردارند. شنيده ايم ايماژ ما را هم به ديوار آويخته اند. مطلب را با مسيو ظهيرالملكوت هم در ميان گذاشته ايم ايشان هم دستور سيلانس دادند تا حرمت بارگاه و امنيت اندروني حفظ شود اما ما نگرانيم. شما خود تاريخ بهتر از ما خوانده ايد و احوال درباريان فرانسه نيز مي دانيد. ما هر چه فكر مي كنيم در هيستوار هيچ درباري مردي نمي شناسيم كه همسران متعدد اختيار كرده باشد، درگوشه و كنار جهان فرزند و خانواده داشته باشد، معشو قه هاي فراوان هم دركنارخود بخواهد. مسيو ما نگرانيم و مي خواهيم تقاضا كنيم امنيت بارگاه را به ما بازگردانيد. ما مي خواهيم آرامش داشته باشيم تا بتوانيم به دووآر مسيو وليعهد رسيدگي كنيم. با اينحال چون ما تولرانس داريم، اگر مسيو نازک الملکوت خيلی انترسان هستند که زبان فرانسه ياد بگيرند، معلم من، مسيو ژاک دو نيرو که پيرمرد نيکوکاری هم هست، می تواند در دوران پيری با مسيو نازک الملکوت پرله پرله می کند و خوشحال می شود.
مرسي بوكو، مادام ژولين السادات

استفسار از احوالِ سياحِ درگاه

مدتی است که نشانی از سياح درگاه در ديوان رسائل نمی‌ديديم. هيچ کس هم خبری از او به سمعِ مبارکِ ذاتِ همايونی نمی‌رساند. دقايقی پيش که داشتيم راهروهای شبستان را به همراهِ سلطان‌بانو طی می‌کرديم، آوازِ حزينی را از درون يکی از حجره‌های پشتی دفترخانه‌ی مبارکه‌ی سلطانی شنيديم. آوازِ سوزناک از آنِ سياح بود! شنيده بوديم که سياحِ بارگاه دل در گروِ محبوبی نهاده است. اما کانه‌ اين عاشقیِ سوزناک مقادير معتنابهی قر و قنبيل نيز در حواشی مندرج دارد! سفارش کرديم همان‌جا، پنهان‌پژوهان با استفاده از اسبابِ شنود که اخيراً به کار برخی از ناکاردانان که آبروی شهرياری را برده‌اند، افتاده است، آن آوازِ سوزناک و حزين را ثبت کنند تا در همين دفتر ديوانی به گوشِ آن محبوبِ سنگين‌دل برسد که بداند چگونه سياح درگاه در فراق او می‌سوزد. برای شنيدنِ اين آواز فراقی، کافی است همين لينک ذيل مهرِ همايونی را فشار بدهيد.

اضافاتِ توشيح همايونی: اين ترانه‌ی هجرانی به لهجه‌ی مشهدی است. آخر سياحِ ما در مشهد مقدس به دنيا آمده است. اما نفهميديم چرا سياح به يارِ جانی می‌گويد: «يره‌گه کارِ مو و تو دِرَه بالا می‌گيره»! خودتان استماع بفرماييد.

قبله‌ی عاشق نوازِ موسيقی‌دوست!

اين همان تصنيفِ فراقی و قر و قنبيل داری است که دقايقی پيش از سياح شنيديم. گويا بيش از يک نفر بودند اينها. بيمِ ما از اين است که مبادا سياح بخواهد دردِ عشق را به چيزهايی ديگری درمان کند، نعوذ بالله!

می‌بينيد؟ «مُگُمِش هر چی که مرگِت چيَه؟ کوفتی نِمِگَه!»

پيش بينی های نوستراداموس

قبله عالم بسلامت،
بتازگی از سفر فرنگ که بازمی گشتم در بساط کهنه کتابفروشی يی کنار برج معظم ايفل کتابی يافتم که الحق از نوادر کتب عالم است و آن موسوم است به اخترگويی های شخصی به نام نوستراداموس که حوادث چندين صد ساله را از روی حساب رمل و اسطرلاب به شعر پيش گويی کرده است. از آن ميان سطور عجايب است اندر احوال عراق عرب در حدود اواخر قرن آينده و اوايل قرن بعدی مسيحی که قرون بيست و بيست و يک باشد و از عاقبت سوء اميری صدام نام ذکر آورده است. چنانکه فرموده است: شعر:
صدام که معشوق جناب بوش بود ( کذا در اصل مقصود از بوش دقيقا معلوم نشد ولی چند بار به تکرار آمده است در اين اشعار)
در سال 1990 هنوز با هوش بود
چون حمله بکرد و حرمت کويتی ( شايد هم امير کويت که کشوری در حدود عراق بايد باشد) ننمود
از چشم بيفتاد و به دنبال سوراخ موش بود

ديگر شعری است که حکايتی است از آنچه اسباب مسموميت و يا اسارت آن امير عرب است. گويد:

صدام به بوش داد پيغام عجيب
من رئيس جمهور عراق و مصر و شامات نجيب
گويی چه اگر تو را به اين سگ دانی ( ايضا در اصل. معنای کلمه همين است اما چرا سگدانی دانسته نشد)
دعوت بنماييم شبی پنهانی
گفتا که بيايم بشوم مهمانت
يک بوقلمون( کذا در اصل) آرم و يکصد نانت
نان بود ولی در آن نکو ترياقی
وان بوقلمون داشت چه ران چاقی
چون خورد شپش گرفت اما صدام
در کله و جانش و بيفتاد بدام

گويا اين شپش رمزی باشد زيرا در جای ديگر آورده است:

صدام و شپش به گفتگو در گورند ( کذا در اصل)
با يک چمدان دلار ( دالر؟) خوش در سورند
صدام و شپش چه گفتگو دارندی؟
خوش باش در اين گور که عالم کورند

حقيقتا بعض ابيات مشکله دارد. بنده از باب آنکه قبله عالم به سخنان عجايب ميل وافر دارند سعی بليغ نمود به ترجمت آن با کمک ديکسيونر و يک متن انگريزی که در کليسای ارامنه بعدا يافت. اگر نقصی هست اميد که با کمک مادام ژولين ترجمه پاکيزه تر ارائه گردد بعونه تعالی.

نازک جهانگرد

درباب تيترهای هزارفرسخی اهالی ملکوت که هر کدام با دفتری از مثنوی برابری می کنند و خواباندن غائله به دست وليعهد انارالله برهانه

دلمان خنک شد!

چون از خودمان بودند بخشيديم و غائله را خوابانديم

قبله ی عالم به سلامت،
ديروز برگی از دفتر ديوانی کنده شد و دستخط ما که به رؤيت همايونی هم رسيده بود به باد رفت. مسئولان را بازخواست کرديم، و طرح شکايت نوشتيم و به ديوان رسائل فرستاديم. آنچه مورد رنجش ما بود نه از دستخط ما که خواطر رؤيت همايونی در آن صفحه جا مانده بود و يحتمل به هنگام رؤيت لبخند هم فرموده بودند. دستور داديم فرد خاطی را دستگير و تحت الحفظ به زندان بفرستند و زن و دخترش را (اگر دارد) به عنوان اسير جنگی به بارگاه بياورند تا در جلسه ای با حضور نازک الملکوت و ظهيرالملکوت و ملک الشعرا و ناظم الاطبا و غايب الملکوت و ديگر معتمدان ملکوتی درباره ی آنان تصميم مقتضی اتخاذ شود که با درايت با کفايت نازک الملکوت چنين خواهد شد.
ديشب در خواب بوديم که از ناحيه ی باغ سلطانی سر و صدايی شنيديم. خيال کرديم ظهيرالملکوت باز به خيال شکار افتاده است. مع الاسف از خواب پريديم و پنجره را که گشوديم الحمدلله به خير گذشته بود و گويا مادام ژولين سادات با ديدن افرادی در پشت درختان هول کرده بودند و جيغ کشيده بودند. مأموران آگاه و جان برکف، زن و مردی را دستگير کردند که چون از خودمان بودند بخشيديم و غائله را خوابانديم. اما خدا سر شاهد است که تا صبح خواب به چشمان مان نرفت و درس فرانسه مرور کرديم.
امروز هم تعدادی کودک و نوجوان از همه قسم (کشميری، چينی، هندی، تايلندی، دانمارکی، و ...) آمده بودند شرفيابی. قدری تفقد کرديم و پرسيديم که اينها چه کسانی هستند؟ از کجا آمده اند؟ چرا آمده اند؟ منشی لهستانی ظهير که ما را به ياد صندلی لهستانی می اندازد، گفت: "از آقا بپرس." و نيشش باز شد. چشم غره ای رفتيم و فهميديم که غائله را ظهيرالملکوت به پا کرده است. وقت مان تلف شد، از بس زياد بودند.
و باز شنيدييم که نازک الملکوت از سلطان بانو اذن درس فرانسه اخذ کرده است. اگر خاطر مبارک باشد مرحوم جان کين قدس سره گفتند نازک الملکوت انگليسی اش را قوی کند. ولی اين طور که پيداست ايشان به فرمان همايونی وقعی نمی نهد که قصد دارد از اندرونی (سربسته بگويم) حمايت گردد.
دستور اکيد می دهيم که اندرونی در امور مملکتی و قبله ی عالم دخالت نکند. لااقل به حرمت گفته ی مرحوم جان کين (ره) نازک جان با همان انگليسی که زبان محکمی هم هست، قناعت کند.
زياده جسارت است، وليعهد مدبر

پرونده زوجات زنجيره‌ای نازک الملکوت و دفاع ظهير از ولی‌عهد

ما که ظهيرالملکوت باشيم، بسيار شتاب داريم و اگر اندک درنگی کنيم، رعيت پاشنه در ديوان رسائل را روی سرشان می‌گذارند. قضيه نازک جدی است قبله جان. ما تا به حال از کشمير و کپنهاک خبر داشتيم، حالا خودش مقر آمده که در ترکستان و چين هم ازواج اربعه و اولاد سبعه دارد. ما با اصل تعدد زوجات که از مبانی قويمه ممالک محروسه است مخالفتی نداريم ( يا بهتر بگوييم به ما مربوط نيست، سلطان می داند و اقربايش) اما حساب ديوان دارد از دستمان خارج می شود. فردا بايد به چين و ترکستان هم مواجب شهريه بفرستيم.
قبله جان! الغياث
ظهيرالملکوت المتوسل بعناية الملک العادل

افشای سندی تکان دهنده از يک ماجرای پشت پرده و دفاع مطلق ظهيرالملکوت از ولی عهد انارلله برهانه

ما که ظهيرالملکوت باشيم، پس از نماز پسين در ديوان رسائل نشسته بوديم و اوراق ديوان را گراگرد خويش پراکنده بوديم و به رتق فتق های جاری مشغول بوديم. ناگاه مادام ژولين سادات از در درآمدند. به احترام تمام قد برخاستيم و ايشان را اشارت به جلوس در بالای غرفه نموديم. فرمودند نمی خواهيم شما را درانژه (زحمت) دهيم. اگر وقتی داريد برويم در باغ سلطنتی با هم پرومونادی کنيم. گفتيم چه چيز بهتر از مصاحبت مادام و ديالوگ با ايشان. در باغ که می رفتيم، يک جورهايی ديديم مادام دلخور به نظر می رسند. کستيون کرديم مادام را چه افتاده است؟ آيا عباس ميرزای ولی عهد در تعلم، تعلل می کند؟ فرمودند ولی عهد دووار (تکاليف) خود را انجام می دهد و از اين بابت خاطر مشوش نيست. گفتيم پس خاطر چرا مشوش باشد؟ فرمودند ديروز در همين باغ در حال پروموناد بوديم که به ناگاه ديدم پشت درختان سر و صدایی می آيد. خوب که دقت کرديم ديدیم نازک الملکوت دارد با يک دختر بارسلونيایی نرد امور (عشق) می بازد. حسابی سورپريز شدیم. مسيو ظهير! اين نازک همان مرد مدال بر سينه ای نيست که به ما نظر سوء دارد؟ گقتيم مادام اين کلام جايی نفرمايند که امنيت ملی درگاه همايونی بر باد می رود. البته که نازک کمی عاشق پيشه و اندکی محب آل نسوان است و به پيغامبر ما صلی الله عليه اقتدا و اقتفا می کند در تجديد کثير فراش. اما با اين حال مردی جهان ديده است و از جهان خاصه کشمير و کپنهاک را بسيار ديده و يک پايش کشمير است و پای ديگرش کپنهاک. فضل او بر همه عالم پيدا و بر همه آدميان هويداست بيت.
کتاب فضل تو را آب بحر کافی نيست
که تر کنی سر انگشت و صفحه بشماری!
شايد آن مردی که شما زير درختان سدر ديديد ملک الشعرای ملکوت بوده يا غايب الملکوت. مخصوصاً اين غايب هميشه خويش را غايب می نمايد و حضوری سخت استوار دارد و يک جورهايی آب زير کاه است. شايد هم اين سيد اسطرلابی باشد که هرچه از در می رانيمش از پنجره ورود می نمايد.
گفت نه ما خود ايماژ و فوتو داريم و سخن به گزاف نمی گوييم. بعد اين تصوير قبيحه را نشانمان داد.

گفتيم اگر در اين باب مسئلتی يا مشکلتی يا شبهتی هست، بهترين مستشار مؤتمن سلطان بانو هستند که امين سر درگاه اند و مشفق اند بر همگان. مادام گفتند مسيو ظهير! ما در اين شاتو (قصر) فقط بر شما کنفيانس (اعتماد) داريم و شنيده ايم که شما ستون نگهدارنده زمين و آسمان ملکوت هستيد و پناه خلق و معتمد سلطان. گفتيم سخنی راست است، اما ما در مسائل مستحدثه تا از سلطان بانو استفتا و استفسار نکنيم ديده بر هم نمی گذاريم. گفتند از سلطان بانو بپرس.
قبله عالم! اين چند سطر مسطور کرديم تا مستوره همايونی گره ما بگشايند.
ظهيرالملکوت مشغول به دردسرهای نازک

در مصاحبت مسيو ظهيرالملکوت و تياتر رفتن، و نگرانی احوال مسيو وليعهد

سا ماژسته به سلامت،
امشب نيز مسيو ظهيرالملكوت براي تماشاي تياترسلطنتي دعوت نمودند، عذر خواستيم كه بايد اوراق امتحاني مسيو وليعهد را كوريژه كنيم والا حتما در مصاحبت ايشان به تياتر مي رفتيم. بازي اكترس هاي تلان با آن همه لباس هاي کولوره، با آن همه بيوتي ماراياد تياترهاي شيک و آوانگارد شانزه ليزه و اكترس هاي بيوتي فول پاريس مي اندازد. مسيو ظهيرالملكوت هم بسيار ادوکه و کولتيوه هستند و در رعايت آداب، بي مثال عمل مي كنند. وقت تماشاي تياتر همه ي حواس شان به اين بود كه مبادا كلمه اي را متوجه نشده باشيم، ‌ايشان سريع تق دوايق مي كردند. گاهي نيز ما را به شام دعوت مي نمايند، سفارش پخت کوويزين فرانسوي به آشپز مخصوص مي دهند، ما هم در خانه ي دوم خود گويي در وطن هستيم، با مسيو پرله پرله مي كنيم چه قدر هم فرانسه ي ايشان خوب است. از پروگرس مسيو وليعهد هم ساتيسفه هستيم. فقط محض اطلاع خاطر مسيو قبله ي عالم بايد بگوييم اين روزها كمي نگران احوال مسيو وليعهد هستيم، تمام وقت ايشان به درس و مشق مي گذرد، ايشان وکانسی هم ندارند . شب گذشته كه با مسيو ظهيرالملكوت به تياتر رفتيم از ايشان پرسيديم كه از چه رو اجازه ي حضور مسيو وليعهد را در اين فضاي دلگشا نمي دهند. ايشان رو در هم كشيدند كه وليعهد بايد به حوزه ي درس سيد اسطرلابي بروند و جامع المقدمات بخوانند, ضمنا گفتند چنانچه وليعهد به تياتر بيايند چشم و گوش شان باز مي شود و برای اونير ايشان کونوونبل نيست. ما هم نفهميديم كه باز بودن چشم و گوش چه ايرادي دارد كه مسيو ظهيرالملكوت مسيو وليعهد را برحذر مي دارند؟ آخر چشم همه ي آدميان به جز هنگام خواب هميشه باز مي باشد. اما مسيو ظهيرالملكوت به حرف خود اصرار داشتند كه مسيو وليعهد بايد به دووآر خود برسند ولاغير. زياده عرضي نيست .
مادام ژولين السادات

در مصائب ظهيرالملکوت و مسائل ديگران و دفاع از ولی‌عهد انارالله برهانه

ما که ظهيرالملکوت باشيم، امروز به ديوان رسائل آمديم، سر حال و قبراق. ديديم سلطان بانو مطلفه‌ای فرستاده‌اند و از بعضی اوضاع شکوه کرده اند. خدا به سر شاهد است که ما همه جهد خود در کار می کنيم تا رفاه خاطر خاصه گان درگاه را فراهم آوريم و دايماً اصلاح ذات البين نماييم. چه کنيم ظهيری از اقدم ادوار تاريخ کاری بس صعب بوده که هر کس را يارای آن نيست. ما معتمد سلطان و عماد ملک و ملجأ رعيت می باشيم. سينه ما گنجينه اسرار است. هر پرنده ای که پر می زند در اين ديوان ثبت می شود. بلاتشبيه مثل لوح محفوظ الاهی می ماند که جنبش هر جنبده ای در آن مکتوب می افتد. ديوان رسائل هر عقد ازدواج و طلاق، تولد اطفال، آمار مواليد، عرس، منازعات و مجادلات و حتا نمامی ها را ضبط می کند. همه اعمال و ورود و خروج مادام ژولين سادات به ممالک محروسه هم در اين دفاتر مضبوط است. کارنامه درسی عباس ميرزای ولی عهد هم به شرح ايضاً. حتا بسياری از چيزها اين جا ثبت می شود که به دليل مسائل امنيتی از ذکر و بيان آن معذوريم. فی المثل ديشب ديروقت بود که ناظم الاطباء پيش ما آمد و درباره نازک الملکوت اموری را گوشزد کرد که ما نمی توانيم بگوييم. بالاخره نازک از اعضای خانواده سلطنتی محسوب است و افشای سر او افشای سر خود قبله عالم است.
اين قدر هم که ما فاش می کنيم، برای رفع کدورت ها و رتق فتق هاست. همين طوری الکی و بی حساب و کتاب نيست. سلطان بانو هم می دانند که ما چه اندازه در باره مسأله غامضه فمينيسم حساسيت داريم. انصافاً از اغمض مسائل است. حتا خداوند تبارک و تعالی هم در قرآن کريم وقتی به مسأله نسوان می رسد به «هن» و «هن» می افتد. اين به خاطر آن نيست که ضمير جمع مؤنث چنين و چنان است. جماعت اناث، مفرد هم که باشند مسأله چندان سهل نيست. از آن بدتر رسيدگی به اولاد نازک الملکوت است که تصديق بفرماييد کاری به غايت مشکل است. دو سلسله جليله در کپنهاک و کشمير از ما مواجب شهريه می گيرند و حساب ديوانی آن ها از دست حسابيه خارج شده. خوب همه اين ها وقت می گيرد. از اين ها که بگذريم، وقت و بی وقت ملک الشعرا سرزده وارد ديوان می شود و شعری می آورد در غايت سستی. به او نصيحت می نماييم که ملک الشعرای عزيز از اين اشعار عار نداری؟ می گويد نه. خوب ما چه بگوييم؟ مجبوريم بگوييم برو از شاعران پروس چيزی پيدا کن بده به ديلماج ها فارسی کنند، بهتر است. حوالی ولی عهد خودمان هميشه ذوق شاعری می جوشد. خود ولی عهد هم طبع لطيفی دارد. ما متوجه اين امر نبوديم. ديروز که با مادام ژولين سادات در باغ کنورساسيون می کرديم و پرومناد (قدم زنی) داشتيم به ما ابراز کردند. گفتند نوجوان خوش ذوقی است و آتيه دار است. گفتيم نازک هم در زمان نوجوانی نيم ذوقی داشت، از بس رفت پشت اين امواج صوتی نشست، ذوقش کور شد.
همين الساعه ملک الشعرای ملکوت اتصال برقی کرد و گفت شعری سروديم از نغزتر شعرها که تا کنون صادر کرده ايم. بيت
خام بود نازک سفر کرد پخته شد
هر چه در عالم دُّر بود يکهو سُفته شد
سلطان بانو به ظهير حق بدهند که بيش از اين اسرار عيان نکند. ما به مظاهرت سلطان بانو محتاجيم که قبله عالم هم دل شان قرص باشد.
ظهيرالملکوت نگهدار اسرار

گره گشايي از ....

وليعهد جان بشتابيد، گويي اين ظهير جان از بس كه در كار فنارسه خواندن است عنان از كف داده و ....
سلطان بانو به سلامت بادا، اگر كه قصوري بر خامه ي ظهيركمان رفته از سر خستگي فراوان از باب سفره داري و چه وچها است. والا زبانم لال كجا قبله در كار وصل و فصل زنان هستند. اگر هم بعضا در؛ بازهم زبانم لال ؛ وصل و فصلي باشند تنها از باب گره گشايي كار رعايايي همچون ظهير ويا سياح جان است. به جقه مبارك همايوني مابقي حرف ها و احاديث افتراتي است كه فقط از خفيه نگاران و نمامان دول افرنگيه اي چون همين فنارسه مي باشد كه مقاصد شوم در سر دارند.

ضمنا من باب پيشنهاد، خدمت وليعهد شوكت مدار، بد نيست تا در احوالات اين گيس سفيد مادام ژولين يا ژوستين ويا ... بد نيست كه تحقيقاتي بنماييد.

سيد در روزه سكوت و هوا خواه خاطر مبارك سلطان بانو

خدايش بيامرزاد

که قبله تا عمر دارند در فصل و وصل زنان باشند، ها؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
ظهير جان! خدمت خواهم رسيد! به زودی! جگرمان خون شد از بس دندان بر جگر گذاشتيم. قبله هم که قربانشان بروم، در سکوت نشسته اند! نکند شادمانند از سخن ظهيرالملکوتی که همين روزها ملک الموت را به سراغشان خواهيم فرستاد.

در ضيافت اولاد شيرپاک خورده نازک الملکوت

ما که ظهيرالملکوت باشيم، امروز ميزبان سلسله جليله قالی پاشاماساليه (اولاد و نوادگان ذکور نازک الملکوت در کپنهاک) و سلسله جليله نازکيه (اولاد و نوادگان ذکور نازک الملکوت در کشمير) بوديم. چقدر ناز و تپل بودند اين رجال و اطفال. همه به خود نازک برده بودند در سيما و صدا. به رغم تنوع امهات همه نشان از پدر داشتند. امهات جليله نبودند. سفره ای انداختيم از اين سر تا آن سر. همه مشغول کباب و شراب بودند. گفتيم دمی اين سو آييم تا در ديوان رسائل بعضی فتق ها را رتق نماييم و تقريری برای قبله عالم بی مثال که از اين چاکران کودک دوست و کودک نواز در حلقه خويش دارند، بنويسيم. اما تا آمديم فرزند ارشد از سلسله جليله قالی پاشاماساليه گريبانمان گرفت که ظهيرجان! ما را جز تو پناهی نباشد. به دادمان رس که فريادمان آسمان را نشکافد. گفتم سبحان الذی خلق کل هذه الاطفال! چه خبر شده است نور چشمان ما؟ (قبله عالم مستحضر هستند که هم سلسله جليله قالی پاشا ماساليه و هم سلسله جليله نازکيه تسامحاً و البته تبرکاً و تيمناً به ما عمو ظهير میگويند). گفتند مقام ابوت از بس به کار تعليم و تعلم و ساختن افلام هندی مشغول است، گاهی از بی حواسی تجديد فراش می کند و به تعدد زوجات دامن می زند. عمو ظهير! اين مادام ژولين سادات کيست؟ گفتيم معلمه فرانسويه عباس ميرزای ولی عهد است، چطور مگر؟ گفتند چندی است که تمثال وی را بر ديوار اتاق خويش آويخته و صبر از کفش رفته و بی تابی اش نگرانی زوجات متعدده را برانگيخته است. گفتيم مادام که اهل کشمير و کپنهاک نيستند؟ گفتند گويا امر بر حضرت نازک مشتبه شده و ايشان چشمان مادام را کشمشی ديده اند، گمان برده اند که اهل کشمير است. گفتيم اولاً هر کشمشی مال کشمير نيست، ثانياً مادام چشم های درشتی دارد مثل چشمه اويان فرانسه، اما در آن عکس داشت به شاگردان خاطی نگاه غضب آلود می فرمود تا عبرت گيرند و روانه کار خود شوند. جميع سلسله ..... در پای ما افتادند و از اين ايضاح که کرديم ظهير را سپاس گفتند. حالا خواستم خدمت قبله عالم معروض بدارم که يک جوری انديشه اين مادام را از سر نازک بيندازند و چند خانواده را از نگرانی نجات دهند. ولی عهد جانمان هم قلب اش مثل گنجشک می زند. می دانيد که ما خيلی خيلی دوستش داریم؛ الاهی! نازی!
ظهيرالملکوت مواظب نواميس ممالک محروسه

شکواييه همشيره همايونی از عباس ميرزای ولی‌عهد انارالله برهانه و دفاع ظهيرالملکوت

ما که ظهيرالملکوت باشيم، بامدادان هنوز از بستر رؤیاهای خويش برنخواسته بوديم، ديديم دق الباب می‌کنند. همشيره همايونی بود که بغض در گلو شکسته و چارقد به شتاب بسته وارد شد و بالای غرفه ديوان رسائل نشست. گفتم اي بانوی مجلل و ای صاحب سر حرم! امروز چه پيش آمده که آسيمه سر قدم رنجه کرده‌اید و ديوان رسائل را به وجود ذيجود خود منور کرده‌ايد؟ همشيره همايونی آهی کشيدند و فرمودند دست به دلم نگذاريد ظهيرجان! هرچه می‌کشيم از دست اين برادرزاده است. گفتيم همشيره جان! طفل است و گريزپا . معصوم است و شيطان. از او که نبايد غباری به آيينه دل گرفت. گفت نمی‌دانيد ظهيرجان. گفتم چه شده؟ مرا با خبر سازيد و از غم برهانيد تا اگر معضلی هست چاره کنيم و اگر گرهی، بگشاييم. همشيره روی در زمين کرد و گفت عباس ميرزای ولی‌عهد، انارالله برهانه اول صبحی رفته توی اصطبل سلطنتی و بدون اجازه من اسب سفيد خوشگلم را برداشته و با دوست و رفيقاش رفته چوگان بازی.
گفتم عجب! پس شما نگرانيد که مبادا عباس ميرزای عزيز از درس خواندن بمانند و به اسب مشغول باشند؟ همشيره همايونی گفت نه بابا به من چه درس خوندنش. اسب منو برده. و حلقه چشم از آب دل پر کرد. گفتم البته که در واقع اندوه شما بر علم‌آموزی عباس ميرزای ولی‌عهد است. اين دغدغه عام اهل ديوان است. ملک الشعرای ملکوت هم چندی پيش در اين باب سرود. بيت:
درس نخوانی و روی اسب سواری
فکر کنی اسب بود ماشين باری؟
اين همه مشق روی زمين مانده برادر
نمره چو کم آوری کنی فغان و زاری
اگر می‌بينيد که اين شعر از نظر معنا فقير و از جهت لفظ قبيح و از منظر وزن، فاقد و از حيث انسجام، پريشان است، از ايراست که خود ملک الشعرا هم درس درست و حسابی نخواند و در عنفوان جوانی ترک تحصيل کرد و هرچه والدين به او گفتند افاقه نکرد. از نازک الملکوت که ديگر چه بگويم. در طفوليت بسيار قبيح المنظر بود. گفتند پسرجان کمی دانش بياموز تا وقتی بزرگ شدی، جمال اگر نداری به کمالت ناز کنی! حديث همی گفت که ما که جمال نداريم، کمال هم روش. و نيز از اين دست که مرا پيغامبر چون امی بود، خواهم که امی باشم. می‌گفتيم که آن پيغامبر بود و وی را دوازده زن بود. می‌گفت من پيغامبر نباشم اما دوازده زن دوست دارم بگيرم و امی هم باشم. نتيجه همين است که می‌بينيد. اين حکايت‌ها از آن رو آوردم که عبرتی باشد مر ولی‌عهد را از عاقبت اينان. برای مرافقت بر سبيل موافقت، به همشيره همايونی گفتيم دل بد نداريد که مادام ژولين سادات، ولی‌عهد را مثل طفل خود دوست دارد و از درس وی غافل نمی‌باشد. همشيره همايونی گفتند سلام ما را به مادام برسانيد. گفتيم مادام هم متقابلاً بن ژور دارند.

وقت رفتن بود که همشيره همايونی تصوير عباس‌ميرزای ولی‌عهد را در حالی که بر فرس ايشان سوار بود دست ما داد.

ادب کرديم و گرفتيم اما در دل گفتيم اين عکاس‌باشی چندی است مهارش رهاست و از هر کس و چيزی که دلش می‌خواهد عکس می‌گيرد. بايد تدبيری کرد تا کار او به مدرک جرم ساختن عليه اهل دربار و ديوان نينجامد.
چقدر کار داريم. پيک آمده بود که قبله عالم با سلطان بانو آشتی کرده‌اند و الان در حال زدن رطل گران هستند. ديروز هم چون در قهر بودند داشتند رطل گران می‌زدند. رسم همه قبله‌ها همين است. تا عمر دارند در فصل و وصل زنان باشند.
ظهيرالملکوت نکته‌سنج

ايام شبابِ ظهيرالملکوت

داشتيم الآن به تمثال متخذه‌ی عکاسباشیِ ظهير از نازک‌الملکوت نگاه می‌کرديم. حظ کرديم از جلال و جبروتی که دارد. اما اصلاً آن مدال‌ها به نامش نمی‌خورد. باری دستور داديم الساعه عکاسباشی دفترخانه در بايگانی عکس‌های قديمی تفحصی بکنند، شايد يک شيشه‌ی تاريخی از ايام طفوليت ظهير کشف شود. خدا را شکر که اين عکس ارزشمندِ تاريخی را جايی حيف و ميل نکرده بودند. الحق به دردِ موزه‌ی لوور می‌خورد اين عکس. صدر اعظم شايد خودشان چنين عکسی از ظهير جان نداشته باشند. باشد که يادآور خاطراتِ کهنِ ظهير جان باشد.

قبله‌ی تاريخ‌دوستِ عکس‌ جمع کن!

سايه‌ی ذاتِ اقدس همايونی

صبح علی‌الطلوع که می‌خواستيم دقايقی ديدگان بر هم گذاريم و دمی از خستگی‌های مملکت‌داری بياساييم هنوز خبر چندانی در دفتر ديوانی نبود. رعيت نيکو می‌دانند که سلطانِ جهاندار ناچار است برای حفظِ ملک و تمشيت امور درگاه حتی اوقات عزيز خفتن را صرف آبادانیِ ملکوت کند. آن اوقات که ذاتِ شهرياری يکتنه به تدبيرِ معضلاتِ محروسه‌ی معظمه‌ی می‌پردازند تمام رعايا از ظهير گرفته تا وليعهد حتی در خواب هستند. آن قدر تمهيد مهماتِ درگاه برای ما مهم است که حتی نيم‌شبان سلطان بانو را بيدار می‌کنم تا در برخی مسايل با ايشان رايزنی کنيم. خدا سر شاهد است که همين دو سه روز گذشته دو سه بار با تيليفون به سراغِ ظهيرالملکوت رفته بوديم با صدای خواب آلود گفتند که: «قبله‌ی عالم به سلامت! می‌شود دو سه ساعت ديگر تماس بگيريد؟» فکر کنيد که آن اوقاتی که ما قصد مکالمه با ايشان داشتيم يا نزديک نيمروز بود يا وقتِ نمازِ شام. کسی می‌داند اين ظهير دارد چه کار می‌کند؟ اخيراً مادام ژولين سادات هم که وقت‌اش را صرف مظاهرت ظهير در امور تياتر کرده است. ظهير هم که حسابی زبان‌شان با مادام خوب شده است! می‌بينيد اين الفاظ مغلقِ فرنگی را که مثل نقل و نبات خيرات می‌کند؟ می‌خواهد بگويد ما از پيش فرانسه می‌دانستيم. مادام ژولين سادات بهانه است برای ايشان. عموم عالميان خبردار هستند که وليعهدِ ما تنها زبانِ پروسيان می‌داند و طبيعی است که او به تعلم زبان پاريسيان اهتمام کند. ظهير و صدر اعظم که مرتب در پشتِ نوتردام يا در تفرج‌گاه‌های جامعه‌ی سوربن پاتوق کرده‌اند. همين‌جا به وليعهدِ درگاه سفارش اکيد می‌کنيم که در اسرار اين ظهير کاوش کنند تا خدای‌ناکرده دخالتی در امور مخدرات حرم نکنند. ذات شهرياری آن مايه مناعت طبع دارند که دانشِ فرنگی‌شان را به رخ عوام و خواص نکشند!

قبله‌ی انگليسی دانِ لندن نشين!

در باب آن که ذات نايافته از هستی بخش، کی تواند که بود هستی‌بخش

ما که ظهيرالملکوت باشيم می‌بينيم اين سيد اسطرلابی چقدر بی‌زبان شده است. بی‌هوده نيست که تعلم زبان می‌کند. اما ما که مسئول تعليم و تعلم و تربيت ولی‌عهد انارالله برهانه هستيم، غدقن می‌کنيم ولی‌عهد پيش سيد اسطرلابی انموذج بخواند. اين سيد اسطرلابی خود محتاج خواندن شرح امثله و صرف مير است و هنوز به انموذج نرسيده است. اما ما وقت نداريم کفالت درس او را هم بکنيم. ضمناً مادام ژولين سادات خيلی از پروگرس (پيشرفت) ولی‌عهد جان‌مان در درس فرانسه تعريف می‌کنند. ما پيش مادام احساس سربلندی داريم. سربلندی ما هم قوت قلب قبله عالم است.
ظهيرالملکوت مشعوف

عرض گردد....

عرض گردد كه اين سيدِ حقير نه در بازداشت است كه ظهيركمان را نگران خاطر سازد و نه علم لالساني فراخور كه زيبنده ي وليعهد. كه حقير براي كسب فيض و بهره از اساتيد و لغت عرب و ... رفته بود و بي زبان برگشت.

پس باقي بقايتان
.......

ذهاب به تياتر در معيت ولی عهدجان

ما که ظهيرالملکوت باشيم، اليوم با عباس ميرزای ولی عهد می رويم تياتر سلطنتی تماشا. ساعتی پيش پيک فرستادم نزد مادام ژولين سادات که اگر ميل دارند هم صحبت ما باشند. گفتند امشب ميل دارند، اما وقت ندارند. اوراق امتحان کوريژه می کنند. ولی عهد درسش را خوب می خواند، ساتيسفه (راضی) هستند.
قبله عالم نمی دانم کجا هستند. اگر امشب دل و دماغی هست دست سلطان بانو را بگيرند و با ولی عهد برويم تياتر. البته شايد من تا آخر تياتر طاقت جلوس نداشته باشم، بروم برای کوريژه کردن اوراق امتحان کمک مادام ژولين سادات.
ظهيرالملکوت مواظب درس و مشق و تياتر ولی عهد

وليعهد

قبله ی عالم به سلامت،
الساعه که دفتر ديوانی را ورق می زدم، ديدم شده است خاطرات شکاريه ی ظهيرالملکوت که با با عکاسباشی و جارچی باشی شکار می کنند و لاشه را به سر در ديوانی می آويزند.
چندی است که در ميان خلق حصبه فراوان شده و مرض ديگری از همين خاندان معظم به نام تيفومالارياکاری هم به جان مردم افتاده که دسته دسته راهی مريضخانه ها می شوند.
ديگر اينکه چه دخل دارد که ظهيرالملکوت با معلمه ی زبان فرانسه ی من مادام ژولين سادات که نامحرم می باشد، به تياتر می رود و مرا می فرستد به حوزه ی درس سيد اسطرلابی که انموذج ياد بگيرم؟
قبله ی عالم، اين بارگاه در عدم شما تاريک شده است.
من مايل بودم به تياتر بروم ولی ظهيرالملکوت مانع شدند. بپرسيد که دليل اين ممانعت چه بود؟
وليعهد دلشکسته

وليعهد

استدعاهای متوالی برای رؤيت قبله همايونی

قبله عالم به سلامت
الساعه نازک الملکوت سرزده و ناگهان به ديوان رسايل آمد، چنان که گويی سر آورده باشد يا خبر بازداشت سيد اسطرلابی را. از سفر فرنگ می‌آمد. می‌دانيد که نازک‌الملکوت به دو جای عالم خيلی علاقه دارد. يک کشمير و ديگری کپنهاک. در هر دو هم زوجه‌ای اختيار کرده و دو منزل است. به سابقه تعلقات عرفانی که نازک دارد، به اولاد ذکور نازک در کشمير، اصطلاحاً نازکيه گفته می‌شود و به اولاد ذکور وی در کپنهاک به زبان کپنهاکی، قالی پاشاماسالیه. القصه با البسه فرنگيه وارد ديوان شد و هراسان پرسيد از قبله تقاضای بار خاص کن. گفتم تو را چه می‌شود؟ گفت خودم هم جاهلم. اين نيکوتر سخنی بود که در طول نازک الملکوتيت او شنيده بودم.
عکاس باشی هم حاضر به يراق صورتی از او متخذ کرد که برای نشان دادن اشتياق نازک به قبله اين جا گراور می‌کنيم

ظهيرالملکوت گرفتار

در ستايش قبله عالم

ما که ظهيرالملکوت باشيم، ساعتی پيش با ملک الشعرا سخن ساز کرده بوديم. ملک الشعرا می‌ناليد مگر قصوری از جانب رعيت يا خاصگان درگاه رفته که قبله عالم روی در نقاب غيبت کشيده و رخ نمی‌نمايد. گفتيم هيچ از اين روی نيست. شما هم گوش نکنيد به آن چه نمامان پشت سر قبله عالم حديث کنند که اعلی‌حضرت همايونی را ماجرايی است با سلطان بانو و رنجشی در ميان است. اين شايعت بسيار گويند، اما ميثاق سطان و بانويش سخت سخت است و با دسيسه اين و آن سستی نمی‌گيرد. گفت ظهيرجان! تو دانشمند اين بارگاهی و معتمد رعيت و تکيه گاه ملک و ملکوت! چگونه می‌بينی اگر من به رسم رودکی عليه الرحمة شعری بسرايم تا قبله عالم را تحريض بنمايم به عنايت به رعيت و نمودن چهره که به غايت مشتاق رؤيت جمال همايونی هستيم. گفتم گمان دارم که اگر از طبع تو چيزی بيرون نتراود، قبله زودتر ميل تماشا کند و از پنهان به عيان بازآيد. الحاح کرد، اصرارش کردم، التماس کرد، الماسش دادم تا مرواريد اشک از چشم روان کرد و مرا به جده طاهره قبله عالم قسم داد و دامنم بگرفت. گريزی نديدم. ثبت می کنم تا قبله عالم به نظر مرحمت بنگرند.
ای قبله‌ای که عالم فانی فدای تو
قربانی صلابت صوت و صدای تو
دل‌تنگ دست‌خط تو مانديم دلبرا
انعام و بار عام نديديم و رای تو
اين هم تصوير ملک الشعرا که به هنگام الحاح، عکاس‌باشی از وی متخذ نمود. مزقان ملک الشعرا هم در تصوير ديده می‌شود.

ظهيرالملکوت بی چاره

شرح به تياتر رفتن ظهيرالملکوت با مادام ژولين سادات، و انترسان بودن تياتر برای معلمه فرانسويه و دفاع ظهيرالملکوت از ولی‌عهد

ما که ظهيرالملکوت باشيم، شب دوشين با مادام ژولين سادات رفتيم تياتر سلطنتی تماشا. مادام کنار من نشسته بود و جايی که اقوال آرتيست‌ها را به زبان فارسی نمی‌فهميد در گوش ما می‌پرسيد و معنای آن می‌گفتيم. مادام به غايت از لطفی که در رفتار آرتيست‌های ايرانی بود خوششان آمده و همواره در گوش من می‌گفتند خيلی انترسان است. بعد آمديم با هم شام خورديم. مادام بسيار آداب‌دان است و خيلی مهربان. کلی با هم پرله پرله کرديم (همان حرف زدن خودمان) و بعد از مدتی که دل‌مشغول مسائل حمام ولی عهد و فقدان سياح بوديم، به زبان شيرين فرانسه ديالوگ نموديم. راونيون خيلی مفيدی بود. مادام به ما گفتند ما در اين شاتو به هيچ کس کنفيانس نداريم و با هيچ کس مثل شما انتيم نيستيم (يعنی ما را در اين قصر جز شما يار و ياوری که اعتماد را شايد، نباشد و هيچ ديارالبشری نيست که ما چنين با او يک رويه باشيم و روح خويش در پيشگاه وی عريان ببينيم. جملات مادام حاوی معناهای فراوان است که به علت اختصار از آن غض نظر می‌شود). گفتيم شما نيز همين طور. اين لطافت و ملاحت که در کومپورتمان شما هست دل‌انگيز و دلبر است. و بعد حکايت‌ها رفت و انکدوت‌ها که سر دراز دارد. سر آخر مادام گفت پرزانس ولی‌عهد در حمام، برای مدت طولانی، نه با پوليتيک سازگار است و نه با پوليتِس. ندانستيم چه رپونسی بدهيم که لايق محضر و قابل مجلس باشد. دم فروبستيم تا قبله عالم خود چه صلاح ببينند.
در عهود خيلی ماضيه بود که شبی ملک الشعرای ملکوت اتصال برقی کرد و گفت در بلاد لندن در کنف حمايت قبله عالم است. ما نيز گفتيم که دبيرپيشه هستيم و بيشتر وقتمان به امور تعليم و تربيت و تمشيت دفاتر ديوان و دربار می‌گذرد. به تازگی مادام ژولين سادات نيز به ما مساعدت می‌کند. گفت مادام ژولين سادات که باشد و چگونه باشد؟ گفتيم در علم و معرفت در غايت کمال است و در جمال و لطافت و ملاحت آبروی همه آفاق. گفت آيا عکاس باشی تصويری از او متخذ کرده است؟ گفتم بلی! اين افتخار نصيب اوراق عکاس خانه هست که وی را بر صدر خويش ثبت کنند. و حالا از جهت اطلاع قبله عالم صورت مادام ژولين سادات را همين جا گراور می‌کنيم.

شکواييه معلمه فرانسويه از عباس ميرزای ولی‌عهد انارالله برهانه و دفاع مطلق ظهيرالملکوت از وی تا خصمان شاد نگردند و دوستان در رنج نباشند

ما که ظهيرالملکوت باشيم، بسيار خرسند شديم از اين که عباس ميرزای ولی‌عهد، عاقبت از حمام بيرون آمد، تميزاً نظيفاً ظريفاً. قبله عالم نيک مستحضرند که خوف ما همه از اين بود که بدن ولی‌عهد زير کيسه‌های پری‌پيکران، نازک شود. روزی دو بار در حمام رفتن تنگی نفس هم می‌آورد و اشتها را تقليل می‌دهد. می‌دانيد که ما چه قدر بر حفظ الصحه ولی‌عهد مواظبيم و غصه می‌خوريم. همين الساعه، مادام ژولين سادات معلمه فرانسويه ولی‌عهد آمده بود ديوان رسائل. از نظافت ولی‌عهد همه تعريف بود اما از کسر مداومت ايشان در تعلم السنه غربيه و علوم غريبه شکايت می‌رفت. ما اين مادام ژولين سادات را بسيار دوست می‌داريم، از ايرا که وقت اقامت ما در بلاد افرنگيه، همسايه ما بود و چه قدر ما را با ايشان وقت خوش بود. چه اندازه ما ايشان را الحاح کرديم تا در ممالک محروسه منزل کنند و شغل تعليم ولی‌عهد را به عهده گيرند که ولی‌عهد بايد که از علم عالم باخبر و در ميان همه سرها سر باشند. گفتيم مادام عزيز، ولی‌عهد قرةالعين ماست. قدری جوانی به طرزی که افتد و دانی می‌کند، اما در نهايت اهل تعليم و تعلم است و مدرسه را دوست دارد. مضافاً بر اين که بسی علم لدنی دارد که موروثی است. قبله عالم هم همين گونه بودند و اجداد طاهرين نيز ايدون. بيت:
نگار من که به مکتب نرفت و خط ننوشت
به غمزه مسأله آموز صد مدرس شد
مادام زمين ادب بوسيد و ثنا نثار قبله عالم کرد و گفت حبذا اين بصيرت که بر بصر ما گشوده شد و اکنون جلالت ولی‌عهد در چشم ما افزون گشت. اين حديث از آن رانديم تا معاندان در ذم بعضی اقوال قبله عالم و افعال ولی‌عهد آب در هاون نکوبند و مشت بر آهن نزنند.
ظهيرالملکوت مربی الاطفال

خدا را هزار کرور شکر که ما برگشتيم

خدا را هزار کرور شکر که ما برگشتيم. غبار ساليان و زنگار قديم شستيم و کمي به هيکل مان رسيديم، و حالا شده ايم درست و حسابي عين محمد حسنين هيکل. سبيل مان را داديم تاب دادند که ابهت پيدا کنيم. الحمدلله خوب از آب در آمده ايم. مخدرات مشت و مال اساسي دادند و ما کف کرده بوديم. اما قبله ي عالم! کاري که ظهيرالملکوت با ما کرد، نمرود با ابراهيم خليل الله نکرد. نفهميديم از باب حسادت و بغض کرد يا از غايت محبت و شوق که به ما دارد. حيرانيم، قبله ي عالم.
شنيديم که در اين ايام مبارک که ما در بخار و بخور و حور سرگردان بوديم، کميته ي تحقيق تشکيل داده و عکاسباشي و جارچي باشي و بوق و دستک درست کرده که آبروي ما را زبانم لال ببرد. طومار جمع کرده اند، قصد بست نشيني در حضرت عبدالعظِم قريب داشته اند و قصدهاي ديگر که بماند. اموال شخصي ما را بر سر در کاروانسراها گراور کرده اند، و ديگر رو نداريم در حرم ظاهر شويم. مگر خودشان به حمام نمي روند؟ و مگر ما عکاسباشي و کميته ي تحقيق به عمل آورديم؟ حفظ آبرو مي کنيم که آبرويمان حفظ باشد، وگرنه ما که آبرو نداريم. نصفه شبي آمديم دست بوس که تفقد بفرماييد و دعاي سفر بخوانيد که ما به همان جاي قبلي برگرديم، چند روزي ديگر به سفر ادامه دهيم که، مصرع: سفر پخته مي کند مرد را.
القصه مخدره اي انار دان کرده بود و با احترامات فائقه و آتشين، قاشق قاشق در دهان ما مي گذاشت، پدرسوخته، گاه و بيگاه نيز يک ليوان آب يخ به دست مان مي داد که بنوشيم و جگرمان را خنک کنيم. از بس آنجا داغ بود شرشر عرق مي ريختيم و گاهي يک وشگان هم از جايي مي گرفتيم و خنده بود و مجلس انس بود و ذکر خير قبله ي عالم. خدا سر شاهد است که از ياد شما غافل نبوديم. بيت: بشنو از ني چون حکايت مي کند، از جدايي ها شکايت مي کند.
باري فصل انار بود و از اين جهت بود که ظهيرجان به ما نسبت انارالله برهانه داد تا به ما تفهيم کند که لحظه به لحظه را راپرت چي ها گذاشته اند کف دستش. البته به ما لطف دارد و از بيم جان ما ما را گذاشته زير ميکروسکوپ. حتا گوش خوابانده که ببيند مخدرات چه زمزمه مي کنند، از جان فشاني ها بگيريد تا مدهوش گرديدن وليعهد بارگاه که سياح به داد ما مي رسيد و محبت سلطاني را تمام مي کرد. سياح همسفر قدري است، قبله ي عالم! يک سفر با ايشان به همين حمام برويد. مجرب است، غافل نشويد قبله ي عالم. نازک الملکوت را شنيده ام که در معيت ظهيرالملکوت به کشف اين مکان مقدس نائل آمده اند، از آن پس مهر سکوت بر لب زده و شنيده ام، با خود سرواژه مي کند. عارف شده و هيچ نمي گويد، مگر در خواب که سرواژه مي کند.
از اتفاقات ديگر اينکه در همان فضاي بخارآلود، مخدره اي فالوده از شيراز آورده بود. سرمان به چيزي گرم بود و با خود گفتيم دقايقي بعد تناول مي کنيم. اما فردي که به راهزنان مي مانست فالوده ي ما را دزديد و خورد که ما سخت عصباني شديم. دستور داديم او را بگيرند و تحت الحفظ به زندان بفرستند. گويا گفته است که نامش نعوذبالله عباس ميرزاي وليعهد است. ظهيرجان التفات داشتند و دستور دادند، به جرم توهين به مقدسات او را به زندان اوباش بيندازند و زنش را به او حرام کنند. اينها کافي و وافي نيست قبله ي عالم! وقتي پياله ي خالي فالوده را ديديم جگرمان سوخت بخدا. دستور دهيد ميل داغ در چشم هايش فرو کنند که از اين پس عوام در کار فالوده ي اوليا و مقامات دست نبرند. امنيت نداريم، قبله ي عالم. شنيديم که ملک الشعرا به خاطر فالوده ي هدر رفته ي ما زلف پريشان کرده و گريسته و گفته است که آن کلاش را بکشند يا همچو چيزي. ما البته به مرگ بني بشري رضايت نداريم، فقط خواهان عدالتيم که الحمدلله با کور شدن آن وليعهد کذاب دل مان آرام مي شود.
ديگر از ايمان مان بگوييم که نماز شب مان را قضا نکرده ايم و رخصت دست بوسي مي خواهيم که فرصت سفر بعدي از لبان مبارک صادر شود که بار ديگر به ذکر خير مشغول باشيم و قبله ي عالم را دعا کنيم.
از احوالات جويا بوديد، خدا را هزار کرور شکر سالم و تندرست و ميزانيم. قدري کارهاي معوقه در حمام هست که دل نگرانيم و بايد انجام دهيم. سلطان بانو نگران ما بودند، بفرماييد سرتان سلامت، قديسه هول فرموده بودند، خدا سر شاهد است سياح باب دل بود و همراه سفر، صم بکم.
سرکار مادام ژولين سادات هم دل نگران ما بودند که سر شبي در پله هاي حرم تعظيم کرديم و ايشان به ما بن ژور فرمودند و ما لبخند زديم. امور ديواني کما في السابق بر وفق مراد رتق و فتق مي شود. دير و زود دارد، سوخت و سوز ندارد. ديگر باقي بقاي شما، فصل انار است و ما به يک خزينه ي با استطقس نياز مبرم داريم. سلام بلند بالاي ما را به ظهيرجان ابلاغ شاهانه فرماييد.
وليعهد انار الله برهانه
دوازدهم دسامبرالمبارک

وليعهد

ظهور عباس ميرزاهای کذاب

ما که ظهيرالملکوت باشيم، بسيار در رنج و شکنج افتاده‌ايم. غيبت عباس ميرزا ارکان عرش ملکوت را در زلزال عظيم افکنده است. همين الان حاجبان مردی را دست بسته بر قفا وارد ديوان کردند که در کوی حماميان جار زده و ادعای عباس ميرزايی کرده است. گفتيم تا ايکی ثانيه عکاس‌باشی تصويری متخذ گرداند و بر سر در ديوان بزنند که فرد مدعی عباس ميرزايی، با عباس ميرزای ولی‌عهد ما هيچ نسبتی ندارد. او کذاب است و افترا به مقدسات بسته و مرتد اعلام می‌شود و فعلاً در محبس می‌ماند تا زنش را بر او حرام گردانيم.

ظهيرالملکوت بی‌تاب در اندوه فراق

التحقيق فی جوانب هذا الامر الدقيق

ما که ظهيرالملکوت باشيم، الساعه اطلاع يافتيم که کميته تحقيق و پی‌گيری مسائل ولی‌عهد، به اسناد استوار و مدارک محکم وصول يافته که از باب امانت و به رعايت دل‌نگرانی حرم اين جا گراور می‌کنيم. اين تصوير همان حمامی است که ولی‌عهد و سياح الملکوت در آن بوده و بعد از خروج از آن ناپديد شده‌اند. الله اعلم

ظهور واقعه رمانطيقيه در ولايت ملکوت

مخدره‌ای امروز ملطفه‌ای آورد که دو بيتی شعر بود. شعر سست بود از جنس اشعار برخی از ساکنان حرم که نامشان نمی‌برم. اما به سبب قوت احساس و شدت التماس آن مخدره لاجرم آن شعر را هم ثبت می‌کنيم و از عموم رعايا تقاضامنديم تو را به خدا شعر نسراييد. بس است ديگر! عباس ميرزا پيدايش می‌شود.
الاهی من به قربان ولی‌عهد
نبينم روز فقدان ولی‌عهد
خودم در خدمتش جان می‌فشانم
به هيچ کس هم مربوط نيست

درنيافتيم از باب حسادت به ملک‌الشعرای نغزپرداز ما بود اين غايت الحاح يا از فرط حب ولی‌عهد که عاشق‌کشی را به نهايت رسانده و قبله عالم را نيز پشت سر نهاده.
ظهيرالملکوت مشغول به جمع‌آوری اشعار

در فراق عباس ميرزای ولی‌عهد

قاطبه رعايا از صغير و کبير، غنی و فقير، عالم مدبر و جاهل بی‌تدبير طومارها آورده‌اند در ديوان رسائل، مراثی سروده‌اند مر فقدان مولم عباس ميرزای ولی‌عهد را. اما هيچ يک از اشعار والاشعار به پای دو بيتی نرسيد که شب دوشين ملک الشعرای شيرين زبان طوطی گفتار سرود و اهل ديوان نوشتند. از ترس آن که مبادا اين سيد اسطرلابی شعر را کش برود و در ديوان قبله عالمی ديگر به نام ناتمام خويش ضبط و ثبت کند، اين جا مکتوب می‌نماييم:
ولی عهدی که در حمام بودی
تماشاگر به هر اندام بودی
ندانم در کجایی و چه کاری
تو که استاد هر نمام بودی
ظهيرالملکوت مسئول پيداشدن ولی‌عهدهای گمشده

شرح آن‌چه ديديم در حمام از پری‌رويان و نيز قصه پر غصه عباس ميرزای ولی‌عهد انارالله برهانه

قبله عالم به سلامت
حکايت سياح و غيبت عباس ميرزای ولی‌‌عهد، سخت انديشه را به خويش واداشته است. ما خود در اين‌جا کميته تحقيق تشکيل داده‌ايم تا پرده از سر اين سر برداريم. حاليا نه سياح از کوه پايين می‌آيد و نه ولی‌عهد از پس استار پنهانی بيرون. ما برای اين‌که دريابيم در آن حمام جادويی چه گذشته است بر اين دو رکن رکين و استوانه‌های استوار ممالک محروسه، خويش کمر همت بستيم و راهی همان حمام شديم. عجايب چيزی ديديم، عجيب‌تر از آن‌چه در تاريخ سيستان نوشته‌اند. پری‌رويانی که قرار از دل بردارند و سمن‌بويانی که غبار از جان بزدايند، همه بی روی و پوشی نشسته صف اندر صف و کرشمه در کار کرده و عشوه به بازار آورده. ما را چند وقتی زبان در دهان نچرخيد. ناگاه يادی کرديم از حشمت سلطان و صدراعظم بارگاه و لب گزيديم و چشم درويش کرديم. بر ايدون که سر به جانب سفلی داشتيم، يکی از زيباپيکران را پرسيديم از عباس ميرزای ما خبری‌تان هست؟ تا نام اين جوان‌بخت بردم، جوانی از آن ميان، آهی کشيد و روی بر آسمان کرد و با سر به زمين افتاد. آب سرد و فالوذج آوردند تا حالش جا آورد. وقتی از خلسه و نشئه بازگشت، چونان فرزانه باستان خيره در من اندرنگريست. بيت
تو مو می‌بينی و من پيچش مو
تو ابرو من اشارت‌های ابرو
تو لب می‌بينی و دندان که چونست
دل مجنون زشکرخنده خونست
چنان بخار حمام دماغ ما را گرفت که نفس راه سينه را می‌زد. پشت کرديم و پا شديم. در بستيم و به ديوان رسائل بازگشتيم. حيرت اندر حيرت آمد زين قصص. مشکل چاره نشد که هيچ، بر دردمان هم افزوده گشت.
قبله عالما
قديسه الملکوت امروز قدری کمتر بی‌تابی می‌کند. ما نيز او را گفتيم تا شکيب پيشه کند و شتاب نورزد. ديدگان همی فروبست و زير لب گفت ايدون کنيم.
اگر بر همين سياق در رواق رعيت بپيچد که سلطان از ماجرای ولی عهد خويش خبر و در کار دربار سر ندارد، بنيان ملک در کف باد خواهد بود. لاجرم انديشه کنيد تا کارها يک رويه شود.
ظهيرالملکوت تميز

سياح نظر باز

ظهير جان! ما نفهميديم بالاخره چه شده است. اين سياحِ ما عاشق شده است يا نه؟ فرق است ميان اينكه عاشق شده باشد و اينكه قصد شيطنت داشته باشد. ضميرِ انور شهرياري به خوبي دردِ اين دل دادن‌ها را مي‌دانند. چندان كه قبله‌ي عالم سياحِ درگاه را مي‌شناسند او اهل هيچ‌كدام از اينها نيست. آن روايات سرِ كوه نشستن‌ها و ني‌لبك زدن‌ها هم به ظنِ قريب به يقين افترا باشد. شما اين حكايات را نقل نكنيد. برويد تجسس كافي به عمل آوريد ببينيد كجاست. شايد از فرط اندوهي كه از اين همه افترا بر او مستولي شده است جايي اعتزال گزيده است. حكماً عباس ميرزاي وليعهد مي‌تواند محل اعتكاف‌اش را شناسايي كند. عباس ميرزا هم قطعاً اكنون جايي به رتق و فتق امور مشغول است. شما عجالتاً از صدر اعظم هم تقاضا كنيد كه در دلداري دادن به قديسه‌بانو همراهي كنند. روا نيست مخدرات حرم جزع و فزع كنند بي‌دليل. شبِ دوشين داشتيم حكايات حادثه‌ي دفتر ديواني را براي سلطان‌بانو بازگو مي‌كرديم. اظهار نگراني فرمودند كه چرا بايد در ظلِ سلطان و در حرمِ ملكوتيان، مخدراتِ درگاه را جاي اندوه خوردن باشد. شما هم جهد كنيد تا اين موضوع در اسرع وقت مرتفع شود. از صدر اعظم هم كه اكنون مراجعت كرده‌اند از نظربازي‌هاي پاريسيه استمداد بفرماييد كه خاصيت دارد. علي‌الخصوص كه حتماً در اين چند روزه تجربياتي در ديار ناپلئون اندوخته‌اند.

قبله‌ي نگرانِ مخدرات حرم

به طاقتی که ندارم

در اين احوال که خاطری ناشاد داريم، از قضا مشغلت ديوان رسائل از شمار فزون است. عباس ميرزای ولی‌عهد را خبری نيست و بعد از خروج از حمام با سياح الملکوت در انظار ديده نشده است. ما نگرانيم قبله جان. سياح را ديده‌اند، تن�